ಬೀದರ್ ರೈತರ ಬದುಕಲ್ಲಿ ‘ಈರುಳ್ಳಿ‘ ಕಣ್ಣೀರು: ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧದ ಎಫೆಕ್ಟ್, ನೆಲಕಚ್ಚಿದ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜದ ದರ!
ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೀದರ್ ಈಗ ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೈತರು ಮಳೆ ಇಲ್ಲದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೋ ಬೆಳೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಮೋಡ ಈಗ ಬೀದರ್ನ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏರಿಳಿತಗಳು ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈತನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜದ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದ ರಹಸ್ಯ?
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಈ ಬೆಳೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಭಾಗದ ರೈತರು ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ‘ಬೀಜ’ (Onion Seeds) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ.
ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1,20,000 (ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ) ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆ ಇತ್ತು. ಈ ದರ ಕಂಡು ರೈತರು ಈ ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ದರ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ಗೆ ಕೇವಲ 80,000 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ಗೆ 40 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಕಥೆ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಸದ್ಯ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಕದನ ವಿರಾಮ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಇನ್ನು ದೂರವಾಗಿಲ್ಲ.
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಈ ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ನ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೈತರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ರಫ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸಿವೆ. ರಫ್ತು ವಹಿವಾಟು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು, ರೈತರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ನೆಪ ಹೇಳಿ ಕಡಿಮೆ ದರಕ್ಕೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ರೈತರನ್ನು ನಡುಬೀದಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
5 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 5,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇವೆ. ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಫಸಲು ನೀಡುವ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜವು ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಾಟವಿಲ್ಲದ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ರೈತರು ಅತ್ಯಂತ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತದ ಹಾವಳಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭೀಕರವಾಗಿ ರೈತರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ರೈತರಿಗೆ ಈಗ ಅಸಲು ಪಡೆಯುವುದೂ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ
ಒಂದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜ ಬೆಳೆಯಲು ಒಬ್ಬ ರೈತನಿಗೆ ಸರಾಸರಿ 70,000 ರಿಂದ 80,000 ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತಳಿಯ ಬಿತ್ತನೆ ಈರುಳ್ಳಿ ಖರೀದಿ, ಭೂಮಿ ಸಿದ್ಧತೆ, ಕೂಲಿ ಆಳುಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.
ಬೀದರ್ನ ರೈತ ಬಸವರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ನಾವು ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನಂಬಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ದುಡಿದಿದ್ದೇವೆ. ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜದ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ನಾವು ಕೇಳಿದ ಬೆಲೆಗೆ ಅರ್ಧವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಹೇಗೆ ತೀರಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.”
ಶೂನ್ಯ ಬಂಡವಾಳದ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ರೈತರು ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜವನ್ನು ಶೂನ್ಯ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೆಳೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೈಕೆಯಾಗಲಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯವು ರೈತನ ಈ ಶ್ರಮವನ್ನು ಶೂನ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯುದ್ಧದ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಕೇವಲ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾದ ‘ಚಿಯಾ‘ (Chia Seeds) ಬೆಳೆಗಾರರೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದು ಈಗ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜೂಜಾಟದಂತಾಗಿದೆ.
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಕೈಚಳಕ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ
ರೈತರು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಸಿಗದಿರಲು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧವೊಂದೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಸ್ಥಳೀಯ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಕೈಚಳಕವೂ ಅಡಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ರಫ್ತು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರೈತರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ದರಕ್ಕೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು ಸರಿಯಾದ ಶೀತಲೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು (Cold Storage) ಅಥವಾ ಗೋದಾಮುಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ರೈತರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನು?
ಈ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ರೈತರ ಒಕ್ಕೊರಲ ಆಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
- ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP) ಘೋಷಣೆ: ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಹಾವಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಬಹುದು.
- ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಬೆಲೆ ಬಂದಾಗ ರೈತರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
- ನೇರ ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಕೃಷಿ ಮಾರಾಟ ಮಂಡಳಿಯು ನೇರವಾಗಿ ರೈತರಿಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಪರಿಹಾರ ಧನ: ಯುದ್ಧದಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ರೈತರಿಗೆ ಎಕರೆವಾರು ಪರಿಹಾರ ಧನ ನೀಡಬೇಕು.
ಮುಕ್ತಾಯ: ಅನ್ನದಾತನಿಗೆ ಬೇಕಿದೆ ಅಭಯ
ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತ ತಾನು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಬೆಲೆ ಸಿಗದೆ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೈತರ ಪಾಲಿನ ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ಬೆಳೆ ರೈತರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ರೈತರ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ರೈತರು ಕೃಷಿಯಿಂದಲೇ ವಿಮುಖರಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಬೀದರ್ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (At a Glance):
|
ವಿವರ |
ಮಾಹಿತಿ |
|
ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ |
5,000+ ಹೆಕ್ಟೇರ್ |
|
ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಬೆಲೆ (ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ಗೆ) |
₹1,20,000 |
|
ಈ ವರ್ಷದ ಬೆಲೆ (ಕ್ವಿಂಟಾಲ್ಗೆ) |
₹80,000 |
|
ಸರಾಸರಿ ಕುಸಿತ |
₹40,000 |
|
ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ |
₹70,000 – ₹80,000 |
|
ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ |
ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (UAE, Saudi Arabia, etc.) |
ಗಮನಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ಗೆ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಬೀದರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಫೋಟೋಗಳು ಅಥವಾ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೀಜದ ಹೊಲಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ. ಇದು ಗೂಗಲ್ ಡಿಸ್ಕವರ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನ ವೈರಲ್ ಆಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಬೀದರ್ ಕೃಷಿ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಫಾಲೋ ಮಾಡುತ್ತಿರಿ!