ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಚದುರಂಗದಾಟದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್-ಅಮೆರಿಕ ಮುಖಾಮುಖಿ,
ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರಲು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ (Middle East) ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 3 ರಂದು ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಈಗ ಅಮೆರಿಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದೆ. ಇರಾನ್ ದೇಶವು ತನ್ನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕದ ಎರಡನೇ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಆ ವಿಮಾನದ ಪೈಲಟ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಸತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಅಥವಾ ಸೆರೆಯಾಗಿದ್ದಾನೋ? ಈ ಗೊಂದಲದ ನಡುವೆ ಇರಾನ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಗ್ನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದಂತಾಗಿವೆ.
ಘಟನೆಯ ವಿವರ: ಏನಾಯಿತು ಆ ನೀಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ?
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ತನ್ನ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಷಿಪಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ಪ್ರೆಸ್ ಟಿವಿ (Press TV) ಮತ್ತು ತಸ್ನಿಮ್ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಮಾನವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಈ ವಿಮಾನವು ಇರಾನ್ನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇರಾನ್ನ ಆರೋಪ. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳ ಚಲನವಲನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.
ಪೈಲಟ್ ಕಣ್ಮರೆ: ಇರಾನ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ‘ಪ್ರೈಜ್ ಮನಿ‘ ಆಫರ್!
ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪೈಲಟ್ನ ಭವಿಷ್ಯ. ಇರಾನ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ:
- ಬಂಧನದ ಆಹ್ವಾನ: ಇರಾನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಾನೆಲ್ಗಳು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. “ಯಾರಾದರೂ ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುವುದು” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
- ಇಜೆಕ್ಷನ್ ರಹಸ್ಯ: ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ (AP) ಪ್ರಕಾರ, ಪೈಲಟ್ ವಿಮಾನದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ (Ejection). ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ಮೂಲಕ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ನೋಡಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆತ ಇರಾನ್ನ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿದ್ದಾನೋ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಪಾಲಾಗಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ನಿಗೂಢ.
- ಸಾವಿನ ಶಂಕೆ: ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, IRGC ವಕ್ತಾರರು ವಿಮಾನವು ಬೃಹತ್ ಸ್ಫೋಟದೊಂದಿಗೆ ನಾಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪೈಲಟ್ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆತ ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಘರ್ಷ: F-35 ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಅಥವಾ F-15E ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಈಗಲ್?
ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿದ್ದು F-35 ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ II ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ F-35 ಎಂಬುದು ರಾಡಾರ್ಗಳಿಗೆ ಸಿಗದ ‘ಸ್ಟೆಲ್ತ್’ ವಿಮಾನ. ಇದನ್ನು ಇರಾನ್ನ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿದೆ ಎಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರಹಸ್ಯ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.
ಆದರೆ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದು F-15E ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಈಗಲ್. ಇದು ಹಳೆಯದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಮಾನ. ವಿಮಾನ ಯಾವುದಾದರೂ ಸರಿ, ಅದರ ಪತನವು ಅಮೆರಿಕದ ‘ವಾಯು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ’ಗೆ (Air Superiority) ಬಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು.
ಅಮೆರಿಕದ ಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ (CSAR) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
ಪೈಲಟ್ ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಅಮೆರಿಕ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತಿಲ್ಲ. ಇರಾನ್ನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸುಧಾರಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು “Combat Search and Rescue” ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶತ್ರು ಪಾಳಯದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ತನ್ನ ಸೈನಿಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಮೆರಿಕದ ಪದ್ಧತಿ. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಈ ಬಾರಿ ತನ್ನ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟಿದೆ. “ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಒಳಗೆ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಇರಾನ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಮತ್ತೊಂದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಇತಿಹಾಸದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ: ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಹಗೆತನ
ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ದಶಕಗಳಿಂದ ಹದಗೆಟ್ಟಿದೆ. 1979ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಹಗೆತನ, ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನವನ್ನು (Iran Air Flight 655) ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಉರುಳಿಸಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಇರಾನ್ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ‘ಗ್ರೇಟ್ ಸೈತಾನ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ಪೈಲಟ್ನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೇಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ತೈಲ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ
ಒಬ್ಬ ಬ್ಲಾಗರ್ ಆಗಿ ಪ್ರದೀಪ್ ಅವರೇ, ನೀವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ.
- ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ಇರಾನ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುಸಿತ: ಜಾಗತಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಭಯ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಬಹುದು.
ಇರಾನ್ನ ಪ್ರೊಪಗಾಂಡ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಪಾತ್ರ
ಈ ಬಾರಿ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ‘ಯುದ್ಧದ ಅಸ್ತ್ರ’ವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟರ್ (X) ನಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ನದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ನಕಲಿ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಟಿವಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. “ಶೂಟ್ ದೆಮ್ ಇಫ್ ಯು ಸೀ ದೆಮ್” (ಅವರು ಕಂಡರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ) ಎಂಬ ಸಂದೇಶಗಳು ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯ.
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (UN) ಈ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳು ಸಂಯಮದಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿವೆಯಾದರೂ, ಒಳಗೊಳಗೆ ಇರಾನ್ನ ಈ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅತ್ತ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಕೂಡ ನೇರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪೈಲಟ್ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿವೆ.
ಬ್ಲಾಗರ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ನಾವು ಏನನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು?
ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪಘಾತವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಯುದ್ಧ (Information War) ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮೌನ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ನ ಅಬ್ಬರ – ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸತ್ಯ ಎಲ್ಲೋ ಅಡಗಿದೆ. ಪೈಲಟ್ ಒಬ್ಬ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಂದು ಆತ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ: ಯುದ್ಧವೋ ಅಥವಾ ಸಂಧಾನವೋ?
ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲಟ್ ಬದುಕುಳಿಯಲಿ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಆಶಯ. ಆದರೆ ಇರಾನ್ನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೈಲಟ್ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಇರಾನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ನೇರ ಸೇನಾ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರ ಈ ಕರಾಳ ಘಟನೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.